Testamenty notarialne
Testament pozwala rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci. Osoba sporządzająca testament może wskazać, kto ma dziedziczyć po jej śmierci oraz w jakim zakresie. Testament może również zawierać inne rozrządzenia przewidziane przez przepisy prawa.
Kancelaria Notarialna Monika Fiedkiewicz-Konwińska sporządza testamenty w formie aktu notarialnego. Testament notarialny jest jedną z form testamentu przewidzianych przez Kodeks cywilny.
Treść testamentu powinna odpowiadać woli osoby sporządzającej testament oraz wymaganiom wynikającym z przepisów prawa. Przed sporządzeniem testamentu warto ustalić, jaki skutek prawny ma wywołać dokument, kto ma zostać powołany do spadku oraz czy testament ma obejmować dodatkowe rozrządzenia, takie jak zapis, polecenie albo zapis windykacyjny.
Czym jest testament
Testament jest rozrządzeniem majątkiem na wypadek śmierci. Może zostać sporządzony wyłącznie osobiście przez osobę mającą zdolność testowania.
Testamentu nie można sporządzić przez pełnomocnika. Oznacza to, że osoba chcąca sporządzić testament musi osobiście złożyć oświadczenie woli.
Testament może wskazywać jednego albo kilku spadkobierców. Może również zawierać inne postanowienia przewidziane przez prawo, jeżeli odpowiadają one woli testatora i spełniają wymagania ustawowe.
W testamencie można między innymi:
powołać jednego spadkobiercę,
powołać kilku spadkobierców,
określić udziały w spadku,
ustanowić zapis zwykły,
ustanowić zapis windykacyjny,
zamieścić polecenie,
wydziedziczyć określoną osobę, jeżeli istnieją podstawy przewidziane prawem,
odwołać wcześniejszy testament,
zmienić wcześniejsze rozrządzenia testamentowe.
Zakres testamentu zależy od sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz woli osoby sporządzającej testament.
Testament notarialny
Testament notarialny sporządzany jest w formie aktu notarialnego. Oznacza to, że treść testamentu zostaje utrwalona w dokumencie sporządzonym przez notariusza.
Testament w formie aktu notarialnego może być właściwy zwłaszcza wtedy, gdy osoba sporządzająca testament chce precyzyjnie określić swoją wolę, powołać spadkobierców, zawrzeć zapis albo uregulować kwestie dotyczące konkretnego składnika majątku.
Przy sporządzaniu testamentu notarialnego istotne jest ustalenie:
kto ma dziedziczyć,
czy ma dziedziczyć jedna osoba, czy kilka osób,
jakie udziały mają przypadać poszczególnym osobom,
czy testament ma obejmować konkretne składniki majątku,
czy testament ma zawierać zapis zwykły albo zapis windykacyjny,
czy wcześniejsze testamenty mają zostać odwołane,
czy istnieją okoliczności rodzinne, które powinny zostać uwzględnione przy przygotowaniu dokumentu.
Testament powinien być sformułowany w sposób możliwie jednoznaczny, aby po śmierci testatora możliwe było ustalenie jego woli.
Kiedy warto rozważyć sporządzenie testamentu
Sporządzenie testamentu może być rozważane w szczególności wtedy, gdy osoba chce inaczej uregulować dziedziczenie niż wynikałoby to z zasad ustawowych.
Testament może mieć znaczenie między innymi, gdy:
testator chce powołać do spadku konkretną osobę,
testator chce określić udziały poszczególnych spadkobierców,
testator chce przekazać konkretny składnik majątku określonej osobie,
testator pozostaje w związku nieformalnym,
testator chce uwzględnić osobę spoza kręgu spadkobierców ustawowych,
testator chce uporządkować kwestie majątkowe na wypadek śmierci,
testator chce odwołać wcześniejszy testament,
testator chce ustanowić zapis albo polecenie,
testator prowadzi działalność gospodarczą albo posiada majątek wymagający uporządkowania.
Samo sporządzenie testamentu nie zawsze rozwiązuje wszystkie kwestie związane z przyszłym dziedziczeniem. W niektórych przypadkach warto również uwzględnić kwestie zachowku, majątku wspólnego małżonków, darowizn dokonanych za życia albo struktury majątku.
Dziedziczenie ustawowe a testamentowe
Jeżeli spadkodawca nie pozostawi testamentu, dziedziczenie następuje według zasad ustawowych. Oznacza to, że krąg spadkobierców oraz ich udziały wynikają z przepisów prawa.
Jeżeli spadkodawca sporządził ważny testament, dziedziczenie może nastąpić zgodnie z jego treścią. Testament pozwala więc wskazać osoby powołane do spadku oraz określić sposób rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci.
Dziedziczenie ustawowe
Dziedziczenie ustawowe ma miejsce wtedy, gdy testament nie został sporządzony albo gdy testament nie wywołuje skutków prawnych w całości lub części.
W dziedziczeniu ustawowym znaczenie ma sytuacja rodzinna spadkodawcy, w tym pozostawienie małżonka, dzieci, rodziców, rodzeństwa albo dalszych krewnych.
Dziedziczenie testamentowe
Dziedziczenie testamentowe ma miejsce wtedy, gdy spadkodawca pozostawił testament. Testament może powoływać do spadku jedną osobę albo kilka osób.
W testamencie można wskazać spadkobierców w częściach ułamkowych, na przykład po 1/2, po 1/3 albo w innych udziałach zgodnych z wolą testatora.
Testament z zapisem
Testament może zawierać zapis. Zapis pozwala zobowiązać spadkobiercę do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz wskazanej osoby.
Zapis może dotyczyć między innymi:
przekazania określonej kwoty,
przeniesienia określonego prawa,
wydania określonej rzeczy,
dokonania innego świadczenia majątkowego.
Zakres i treść zapisu powinny zostać określone w sposób możliwie precyzyjny. Ma to znaczenie dla późniejszego wykonania testamentu.
Testament z zapisem windykacyjnym
Zapis windykacyjny pozwala rozrządzić określonym składnikiem majątku w taki sposób, aby wskazana osoba nabyła go z chwilą otwarcia spadku, jeżeli spełnione są warunki przewidziane przepisami prawa.
Zapis windykacyjny może dotyczyć określonych składników majątku, takich jak na przykład:
nieruchomość,
udział w nieruchomości,
rzecz oznaczona co do tożsamości,
określone prawo majątkowe,
przedsiębiorstwo albo gospodarstwo rolne, jeżeli spełnione są wymagania prawne.
Zapis windykacyjny wymaga zachowania formy testamentu notarialnego. Z tego względu osoba, która chce objąć testamentem konkretny składnik majątku w tej formie, powinna sporządzić testament u notariusza.
Testament z poleceniem
Testament może zawierać polecenie. Polecenie polega na nałożeniu na spadkobiercę albo zapisobiercę obowiązku określonego działania albo zaniechania.
Polecenie może dotyczyć na przykład określonego sposobu postępowania z rzeczą, wykonania określonego obowiązku albo podjęcia wskazanych działań po śmierci testatora.
Treść polecenia powinna być możliwie jasna. Pozwala to ograniczyć wątpliwości przy późniejszej interpretacji testamentu.
Odwołanie testamentu
Testament może zostać odwołany. Osoba, która sporządziła testament, może zmienić swoją wolę i sporządzić nowy testament albo odwołać wcześniejsze rozrządzenia.
Odwołanie testamentu może nastąpić między innymi przez:
sporządzenie nowego testamentu,
wskazanie w nowym testamencie, że wcześniejszy testament zostaje odwołany,
dokonanie innych czynności przewidzianych przez przepisy prawa.
Jeżeli osoba sporządzała wcześniej testament, warto poinformować o tym kancelarię przed przygotowaniem nowego dokumentu. Pozwala to odpowiednio uregulować relację pomiędzy wcześniejszymi i nowymi rozrządzeniami testamentowymi.
Zmiana testamentu
Zmiana sytuacji rodzinnej albo majątkowej może powodować potrzebę zmiany testamentu. Może to dotyczyć między innymi zawarcia małżeństwa, rozwodu, urodzenia dziecka, nabycia nieruchomości, sprzedaży składnika majątku albo zmiany relacji rodzinnych.
Zmiana testamentu może polegać na sporządzeniu nowego testamentu albo odwołaniu wybranych postanowień wcześniejszego dokumentu.
Przed zmianą testamentu warto ustalić:
kiedy sporządzono wcześniejszy testament,
w jakiej formie został sporządzony,
czy ma zostać odwołany w całości,
czy zmianie mają ulec tylko wybrane postanowienia,
czy zmienił się skład majątku,
czy zmieniła się sytuacja rodzinna testatora.
Wydziedziczenie w testamencie
Wydziedziczenie polega na pozbawieniu określonej osoby prawa do zachowku. Może nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych przez przepisy prawa.
Wydziedziczenie powinno zostać wyraźnie wskazane w testamencie. Należy także wskazać przyczynę wydziedziczenia.
Nie każde pominięcie osoby w testamencie oznacza wydziedziczenie. Jeżeli testator nie powoła danej osoby do spadku, może ona nadal mieć określone roszczenia, w tym roszczenie o zachowek, jeżeli spełnione są warunki przewidziane przez przepisy prawa.
Z tego względu przy planowaniu testamentu warto rozróżnić pominięcie osoby w testamencie od wydziedziczenia.
Zachowek a testament
Sporządzenie testamentu może mieć wpływ na sytuację osób najbliższych spadkodawcy. W określonych przypadkach osoby pominięte w testamencie mogą mieć roszczenie o zachowek.
Zachowek nie oznacza automatycznego dziedziczenia określonego składnika majątku. Jest to roszczenie majątkowe, które może przysługiwać osobom wskazanym w przepisach prawa, jeżeli zostały spełnione ustawowe przesłanki.
Przy sporządzaniu testamentu warto uwzględnić, czy po śmierci testatora mogą pojawić się roszczenia o zachowek. Może to mieć znaczenie dla planowania rozrządzeń testamentowych.
Testament a majątek wspólny małżonków
Jeżeli osoba sporządzająca testament pozostaje w małżeństwie, znaczenie może mieć ustrój majątkowy małżeński. W przypadku wspólności majątkowej testament może dotyczyć udziału, który przypadnie testatorowi w majątku wspólnym po ustaniu wspólności.
Testament nie zastępuje podziału majątku wspólnego i nie zmienia automatycznie ustroju majątkowego małżonków. Dlatego przy sporządzaniu testamentu przez osobę pozostającą w małżeństwie warto ustalić, które składniki majątku należą do majątku osobistego, a które wchodzą w skład majątku wspólnego.
Ma to szczególne znaczenie przy nieruchomościach, udziałach w spółkach, przedsiębiorstwie albo innych składnikach majątkowych o większej wartości.
Testament a nieruchomość
Testament może dotyczyć majątku obejmującego nieruchomość. Jeżeli testator chce wskazać, komu ma przypaść konkretna nieruchomość, należy odpowiednio dobrać treść testamentu.
W zależności od woli testatora można rozważyć między innymi:
powołanie spadkobiercy do całości spadku,
powołanie kilku spadkobierców do udziałów,
ustanowienie zapisu zwykłego,
ustanowienie zapisu windykacyjnego,
zamieszczenie dodatkowych postanowień dotyczących rozrządzenia majątkiem.
Jeżeli testament ma dotyczyć nieruchomości, warto przekazać kancelarii numer księgi wieczystej oraz informacje dotyczące sposobu nabycia nieruchomości.
Dokumenty potrzebne do sporządzenia testamentu
Zakres informacji i dokumentów potrzebnych do sporządzenia testamentu zależy od treści planowanego rozrządzenia. W wielu przypadkach wystarczające są dane osoby sporządzającej testament oraz informacje dotyczące spadkobierców i majątku.
Do sporządzenia testamentu mogą być potrzebne między innymi:
dokument tożsamości osoby sporządzającej testament,
dane osób, które mają zostać powołane do spadku,
dane osób, na rzecz których ma zostać ustanowiony zapis,
informacje o składnikach majątku,
numer księgi wieczystej, jeżeli testament ma dotyczyć nieruchomości,
dane dotyczące udziałów w spółce, jeżeli mają być objęte rozrządzeniem,
informacje o wcześniejszych testamentach,
informacje o sytuacji rodzinnej testatora,
dokumenty dotyczące majątku, jeżeli są potrzebne do precyzyjnego opisania składników.
Zakres dokumentów może zostać ustalony po przekazaniu podstawowych informacji dotyczących planowanego testamentu.
Przebieg sporządzenia testamentu notarialnego
Sporządzenie testamentu notarialnego zwykle obejmuje ustalenie woli testatora, przygotowanie treści dokumentu oraz podpisanie aktu notarialnego.
Kontakt z kancelarią
W pierwszej kolejności warto przekazać informację, że planowana jest czynność dotycząca testamentu. Można również wskazać, czy chodzi o sporządzenie pierwszego testamentu, zmianę testamentu albo odwołanie wcześniejszego dokumentu.
Ustalenie treści rozrządzenia
Następnie ustala się, kto ma zostać powołany do spadku, czy testament ma obejmować konkretne składniki majątku oraz czy mają zostać zamieszczone dodatkowe postanowienia.
Przygotowanie testamentu
Po ustaleniu niezbędnych informacji przygotowywana jest treść testamentu w formie aktu notarialnego. Testament powinien jasno wyrażać wolę osoby go sporządzającej.
Podpisanie testamentu
Podpisanie testamentu następuje w kancelarii, po potwierdzeniu tożsamości osoby sporządzającej testament oraz po odczytaniu treści aktu notarialnego.
Opłaty za sporządzenie testamentu
Koszt sporządzenia testamentu zależy od rodzaju czynności oraz treści dokumentu.
Na łączną kwotę mogą składać się w szczególności:
taksa notarialna,
koszt wypisów aktu notarialnego,
opłaty związane z dodatkowymi czynnościami, jeżeli występują.
Szczegółowe informacje o kosztach można uzyskać po przekazaniu informacji dotyczących planowanej treści testamentu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy testament można sporządzić u notariusza?
Tak, testament może zostać sporządzony w formie aktu notarialnego. Testament notarialny jest jedną z form testamentu przewidzianych przez Kodeks cywilny.
Czy testament można sporządzić przez pełnomocnika?
Nie. Testament musi zostać sporządzony osobiście przez testatora. Nie można sporządzić testamentu przez pełnomocnika.
Czy testament notarialny można zmienić?
Tak, testament można zmienić. Można sporządzić nowy testament albo odwołać wcześniejsze rozrządzenia testamentowe.
Czy testament notarialny można odwołać?
Tak, testament może zostać odwołany. Odwołanie może nastąpić w sposób przewidziany przez przepisy prawa, między innymi przez sporządzenie nowego testamentu.
Czy w testamencie można wskazać konkretną nieruchomość?
Tak, testament może odnosić się do konkretnej nieruchomości. W zależności od woli testatora i skutku, jaki ma zostać osiągnięty, może być potrzebne odpowiednie sformułowanie treści testamentu, na przykład przez zapis zwykły albo zapis windykacyjny.
Czy testament notarialny wyłącza zachowek?
Samo sporządzenie testamentu nie oznacza automatycznego wyłączenia roszczeń o zachowek. W określonych sytuacjach osoby pominięte w testamencie mogą mieć roszczenie o zachowek, jeżeli spełnione są przesłanki przewidziane przez przepisy prawa.
Czy można wydziedziczyć osobę w testamencie?
Wydziedziczenie jest możliwe tylko w przypadkach przewidzianych przez przepisy prawa. Powinno zostać wyraźnie wskazane w testamencie wraz z przyczyną.
Czy testament notarialny trzeba gdzieś rejestrować?
Testament notarialny może zostać ujawniony w odpowiednim rejestrze, jeżeli testator wyrazi taką wolę. Rejestracja nie zastępuje testamentu, lecz może ułatwić ustalenie, że testament został sporządzony.
Jakie dokumenty są potrzebne do sporządzenia testamentu?
Najczęściej potrzebny jest dokument tożsamości osoby sporządzającej testament oraz dane osób, które mają zostać wskazane w testamencie. Jeżeli testament ma dotyczyć konkretnej nieruchomości albo innego składnika majątku, mogą być potrzebne dodatkowe informacje albo dokumenty.
Kontakt w sprawie testamentu
W celu przygotowania testamentu notarialnego można skontaktować się z kancelarią telefonicznie lub mailowo.
Przed kontaktem warto zastanowić się, kto ma zostać powołany do spadku, czy testament ma obejmować konkretne składniki majątku oraz czy istnieją wcześniejsze testamenty.
Kancelaria Notarialna Monika Fiedkiewicz-Konwińska
Ul. Kozierowskiego 4 lokal 208, BIZPARK B
60-185 Skórzewo
Tel: 609 663 063
Email: kontakt@notariuszfiedkiewicz-konwinska.pl
Godziny pracy: Poniedziałek – Piątek 8:30-16:30
Kancelaria znajduje się w Skórzewie, w rejonie zachodniej części Poznania, z dogodnym dojazdem między innymi z Poznania, Plewisk, Dąbrówki, Dopiewa, Komornik, Ławicy, Junikowa i Grunwaldu.
Wizyty w kancelarii odbywają się po wcześniejszym ustaleniu terminu.