Spadki i dziedziczenie
Sprawy spadkowe wymagają ustalenia, kto dziedziczy po osobie zmarłej oraz w jakich udziałach. Dziedziczenie może wynikać z ustawy albo z testamentu, jeżeli spadkodawca pozostawił ważne rozrządzenie na wypadek śmierci.
Kancelaria Notarialna Monika Fiedkiewicz-Konwińska dokonuje czynności notarialnych związanych ze spadkami i dziedziczeniem, w tym sporządza akty poświadczenia dziedziczenia, protokoły dziedziczenia, testamenty, oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku oraz inne dokumenty wymagane w sprawach spadkowych.
Zakres czynności oraz dokumentów potrzebnych do jej przeprowadzenia zależy od konkretnej sprawy, liczby spadkobierców, istnienia testamentu oraz rodzaju majątku wchodzącego w skład spadku. Przed ustaleniem terminu czynności możliwe jest wcześniejsze przekazanie dokumentów do weryfikacji.
Czynności notarialne dotyczące spadków
W kancelarii mogą być dokonywane czynności notarialne związane ze sprawami spadkowymi, w szczególności:
sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia,
sporządzenie protokołu dziedziczenia,
sporządzenie testamentu notarialnego,
otwarcie i ogłoszenie testamentu,
przyjęcie oświadczenia o przyjęciu spadku,
przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku,
sporządzenie umowy działu spadku,
sporządzenie umowy działu spadku i zniesienia współwłasności,
sporządzenie pełnomocnictwa do czynności spadkowych,
sporządzenie poświadczeń dokumentów wymaganych w sprawach spadkowych.
Nie każda sprawa spadkowa może zostać zakończona u notariusza. W niektórych przypadkach konieczne może być przeprowadzenie postępowania przed sądem, na przykład gdy pomiędzy spadkobiercami istnieje spór albo nie są spełnione warunki wymagane do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia.
Dziedziczenie ustawowe i testamentowe
Dziedziczenie może nastąpić na podstawie ustawy albo testamentu. Ustalenie podstawy dziedziczenia ma znaczenie dla określenia kręgu spadkobierców oraz wysokości ich udziałów.
Dziedziczenie ustawowe
Dziedziczenie ustawowe ma miejsce wtedy, gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu albo gdy testament nie wywołuje skutków prawnych w całości lub w części.
Przepisy prawa określają kolejność dziedziczenia oraz udziały poszczególnych spadkobierców. W pierwszej kolejności dziedziczą zwykle osoby najbliższe spadkodawcy, jednak dokładne ustalenie kręgu spadkobierców zależy od konkretnej sytuacji rodzinnej.
Dziedziczenie testamentowe
Dziedziczenie testamentowe ma miejsce wtedy, gdy spadkodawca pozostawił testament. Testament może wskazywać osobę albo osoby powołane do spadku.
Testament może zostać sporządzony w różnych formach przewidzianych przez przepisy prawa. Jedną z nich jest testament notarialny, sporządzany w formie aktu notarialnego.
Jeżeli istnieje testament, powinien zostać przedstawiony przy prowadzeniu sprawy spadkowej. Ma to znaczenie dla ustalenia, czy dziedziczenie następuje na podstawie testamentu, czy na podstawie ustawy.
Akt poświadczenia dziedziczenia
Akt poświadczenia dziedziczenia jest dokumentem sporządzanym przez notariusza, który potwierdza, kto nabył spadek po osobie zmarłej oraz w jakich udziałach.
Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia wymaga wcześniejszego sporządzenia protokołu dziedziczenia oraz udziału osób, których obecność jest wymagana przy tej czynności.
Akt poświadczenia dziedziczenia może dotyczyć dziedziczenia ustawowego albo testamentowego, jeżeli spełnione są warunki przewidziane przepisami prawa.
Po sporządzeniu akt poświadczenia dziedziczenia jest rejestrowany w Rejestrze Spadkowym. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza prawa spadkobierców do spadku.
Kiedy można przeprowadzić sprawę spadkową u notariusza
Sprawa spadkowa może zostać przeprowadzona u notariusza, jeżeli spełnione są wymagania przewidziane przepisami prawa. W praktyce istotne jest przede wszystkim to, aby pomiędzy osobami zainteresowanymi nie było sporu co do kręgu spadkobierców, podstawy dziedziczenia oraz wysokości udziałów.
Do przeprowadzenia czynności u notariusza potrzebne może być między innymi:
ustalenie wszystkich osób, które mogą wchodzić w krąg spadkobierców,
zgodność osób zainteresowanych co do sposobu dziedziczenia,
przedstawienie wymaganych dokumentów,
przedstawienie testamentu, jeżeli został sporządzony,
obecność wymaganych osób przy czynności,
brak okoliczności, które wyłączają możliwość sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia.
Jeżeli w sprawie istnieje spór, brak wymaganych dokumentów albo występują inne przeszkody prawne, konieczne może być przeprowadzenie postępowania sądowego.
Protokół dziedziczenia
Przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz sporządza protokół dziedziczenia. Jest to dokument obejmujący informacje potrzebne do ustalenia podstawy dziedziczenia, kręgu spadkobierców oraz okoliczności istotnych dla sprawy spadkowej.
W protokole dziedziczenia mogą zostać zawarte między innymi informacje dotyczące:
osoby zmarłej,
daty i miejsca śmierci spadkodawcy,
ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy,
osób wchodzących w krąg spadkobierców,
istnienia testamentu albo jego braku,
oświadczeń składanych przez osoby uczestniczące w czynności,
informacji o przyjęciu albo odrzuceniu spadku,
innych okoliczności wymaganych przy sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia.
Zakres informacji zawartych w protokole zależy od konkretnej sprawy i dokumentów przedstawionych notariuszowi.
Testament notarialny
Testament jest rozrządzeniem majątkiem na wypadek śmierci. Osoba sporządzająca testament może wskazać, kto ma dziedziczyć po jej śmierci.
Testament notarialny sporządzany jest w formie aktu notarialnego. Jego treść powinna odpowiadać woli osoby sporządzającej testament oraz wymaganiom przewidzianym przez przepisy prawa.
W testamencie można między innymi:
powołać jednego albo kilku spadkobierców,
określić udziały spadkobierców,
ustanowić zapis zwykły,
ustanowić zapis windykacyjny, jeżeli spełnione są wymagania prawne,
zamieścić polecenie,
odwołać wcześniejszy testament,
dokonać innych rozrządzeń przewidzianych przez prawo.
Przed sporządzeniem testamentu warto ustalić, jaki skutek prawny ma wywołać dokument oraz jakie składniki majątku mają zostać objęte rozrządzeniem.
Odrzucenie spadku
Spadkobierca może złożyć oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku. Oświadczenie takie powinno zostać złożone w terminie przewidzianym przez przepisy prawa.
Odrzucenie spadku może mieć znaczenie między innymi wtedy, gdy spadek obejmuje zobowiązania albo gdy spadkobierca nie chce dziedziczyć po danej osobie.
Przy odrzuceniu spadku należy zwrócić uwagę na sytuację dalszych spadkobierców, w tym małoletnich dzieci. W niektórych przypadkach mogą być potrzebne dodatkowe czynności albo zgody właściwego sądu.
Przed złożeniem oświadczenia warto ustalić konsekwencje prawne odrzucenia spadku oraz wpływ tej czynności na pozostałych członków rodziny.
Przyjęcie spadku
Spadkobierca może przyjąć spadek albo odrzucić spadek. Przyjęcie spadku oznacza, że spadkobierca nabywa prawa i obowiązki wchodzące w skład spadku, z uwzględnieniem zasad odpowiedzialności za długi spadkowe.
Oświadczenie o przyjęciu spadku może zostać złożone przed notariuszem, jeżeli osoba zainteresowana chce dokonać tej czynności w formie notarialnej.
W sprawach dotyczących przyjęcia spadku warto ustalić:
kto jest spadkobiercą,
czy istnieje testament,
czy były składane wcześniejsze oświadczenia spadkowe,
czy w skład spadku wchodzą zobowiązania,
czy sprawa dotyczy osób małoletnich,
czy zachowany jest termin do złożenia oświadczenia.
Dział spadku
Po ustaleniu, kto dziedziczy po osobie zmarłej, spadkobiercy mogą dokonać działu spadku. Dział spadku służy podziałowi majątku spadkowego pomiędzy spadkobierców.
Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, umowa działu spadku wymaga formy aktu notarialnego.
Dział spadku może obejmować między innymi:
przyznanie określonych składników majątku poszczególnym spadkobiercom,
ustalenie spłat albo dopłat,
podział nieruchomości, jeżeli jest możliwy,
połączenie działu spadku ze zniesieniem współwłasności,
rozliczenie udziałów przysługujących spadkobiercom.
Zakres dokumentów potrzebnych do działu spadku zależy od rodzaju majątku, liczby spadkobierców oraz ustaleń pomiędzy stronami.
Dokumenty potrzebne do sprawy spadkowej
Dokumenty wymagane do przeprowadzenia czynności spadkowej zależą od rodzaju sprawy. Poniższe zestawienie ma charakter informacyjny i może wymagać uzupełnienia po analizie konkretnej sytuacji.
Do sprawy spadkowej mogą być potrzebne między innymi:
odpis aktu zgonu spadkodawcy,
odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców,
testament, jeżeli został sporządzony,
numer PESEL spadkodawcy, jeżeli jest dostępny,
dane spadkobierców,
dokumenty potwierdzające pokrewieństwo,
informacje o osobach, które odrzuciły spadek,
dokumenty dotyczące wcześniejszych oświadczeń spadkowych,
dokumenty dotyczące nieruchomości, jeżeli wchodzi ona w skład spadku,
numer księgi wieczystej nieruchomości,
dokumenty dotyczące składników majątku objętych działem spadku,
dokumenty wymagane przez urząd skarbowy albo inne instytucje, jeżeli dotyczą danej sprawy.
W przypadku dziedziczenia testamentowego konieczne jest przedstawienie testamentu. Jeżeli testament znajduje się u innej osoby albo w innym miejscu, należy ustalić możliwość jego przedłożenia.
Dokumenty dotyczące nieruchomości w spadku
Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, mogą być potrzebne dodatkowe dokumenty dotyczące jej stanu prawnego.
W zależności od rodzaju nieruchomości mogą być potrzebne między innymi:
numer księgi wieczystej,
podstawa nabycia nieruchomości przez spadkodawcę,
wypis z rejestru gruntów,
wyrys z mapy ewidencyjnej, jeżeli jest wymagany,
zaświadczenie o przeznaczeniu nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo o jego braku,
zaświadczenie dotyczące obszaru rewitalizacji, jeżeli jest wymagane,
zaświadczenia ze spółdzielni albo wspólnoty mieszkaniowej, jeżeli dotyczą lokalu,
inne dokumenty wymagane przy dziale spadku albo dalszym rozporządzaniu nieruchomością.
Zakres dokumentów zależy od tego, czy czynność dotyczy wyłącznie poświadczenia dziedziczenia, czy także działu spadku, sprzedaży, darowizny albo innego rozporządzenia nieruchomością.
Spadek po osobie zmarłej za granicą
Sprawy spadkowe mogą dotyczyć także osoby, która zmarła za granicą albo posiadała majątek poza granicami Polski. W takich przypadkach konieczna może być dodatkowa analiza dokumentów oraz ustalenie, jakie prawo znajduje zastosowanie do sprawy.
Przy sprawach z elementem zagranicznym warto ustalić:
gdzie spadkodawca miał ostatnie miejsce zwykłego pobytu,
w jakim państwie nastąpiła śmierć,
czy spadkodawca pozostawił testament,
czy spadkodawca posiadał majątek w Polsce,
czy istnieją dokumenty zagraniczne dotyczące spadku,
czy dokumenty wymagają tłumaczenia przysięgłego,
czy dokumenty wymagają dodatkowego poświadczenia.
W zależności od okoliczności sprawy konieczne może być przedstawienie dokumentów zagranicznych wraz z tłumaczeniem na język polski.
Przebieg czynności spadkowej u notariusza
Przygotowanie czynności spadkowej zwykle obejmuje przekazanie informacji o osobie zmarłej, ustalenie kręgu spadkobierców, zebranie dokumentów oraz ustalenie, czy sprawa może zostać przeprowadzona u notariusza.
Kontakt z kancelarią
W pierwszej kolejności należy przekazać informację, jakiej czynności ma dotyczyć sprawa: aktu poświadczenia dziedziczenia, testamentu, odrzucenia spadku, działu spadku albo innej czynności spadkowej.
Przekazanie dokumentów
Dokumenty mogą zostać przekazane do kancelarii w celu wstępnej weryfikacji. Na tej podstawie ustalany jest zakres ewentualnych brakujących dokumentów.
Ustalenie możliwości dokonania czynności
Po analizie dokumentów i informacji ustala się, czy czynność może zostać dokonana u notariusza oraz czy wymagana jest obecność wszystkich zainteresowanych osób.
Przygotowanie dokumentów
Po zgromadzeniu wymaganych informacji przygotowywany jest projekt dokumentu albo ustalana jest treść czynności notarialnej.
Podpisanie dokumentu
Podpisanie dokumentu następuje w kancelarii, po wcześniejszym ustaleniu terminu oraz potwierdzeniu kompletności dokumentów.
Opłaty przy czynnościach spadkowych
Koszty czynności dotyczących spadków i dziedziczenia zależą od rodzaju czynności, liczby dokumentów, zakresu sprawy oraz wymaganych opłat.
Na łączną kwotę mogą składać się w szczególności:
taksa notarialna,
koszt wypisów aktu notarialnego,
opłaty za rejestrację aktu poświadczenia dziedziczenia, jeżeli dotyczą danej czynności,
opłaty sądowe, jeżeli czynność wymaga wniosku do księgi wieczystej,
podatki albo obowiązki podatkowe związane ze spadkiem,
inne opłaty wymagane w konkretnej sprawie.
Szczegółowe informacje o kosztach można uzyskać po przekazaniu danych dotyczących planowanej czynności oraz dokumentów związanych ze sprawą spadkową.
Najczęściej zadawane pytania
Czy sprawę spadkową można przeprowadzić u notariusza?
Tak, w wielu przypadkach możliwe jest sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Wymaga to jednak spełnienia warunków przewidzianych przepisami prawa, w tym braku sporu pomiędzy osobami zainteresowanymi.
Czym jest akt poświadczenia dziedziczenia?
Akt poświadczenia dziedziczenia jest dokumentem sporządzanym przez notariusza, który potwierdza, kto dziedziczy po osobie zmarłej oraz w jakich udziałach.
Czy wszyscy spadkobiercy muszą być obecni u notariusza?
Przy sporządzaniu aktu poświadczenia dziedziczenia wymagana jest obecność osób, których udział w czynności jest konieczny zgodnie z przepisami prawa. Zakres obecności zależy od konkretnej sprawy.
Czy testament można sporządzić u notariusza?
Tak, testament może zostać sporządzony w formie aktu notarialnego. Testament notarialny powinien odpowiadać woli osoby sporządzającej testament oraz wymaganiom przewidzianym przez przepisy prawa.
Czy można odrzucić spadek u notariusza?
Tak, oświadczenie o odrzuceniu spadku może zostać złożone przed notariuszem. Należy jednak pamiętać o terminach oraz o skutkach prawnych takiego oświadczenia, zwłaszcza gdy dalszymi spadkobiercami są osoby małoletnie.
Jakie dokumenty są potrzebne do poświadczenia dziedziczenia?
Najczęściej potrzebne są odpis aktu zgonu spadkodawcy, dokumenty stanu cywilnego spadkobierców, dane spadkobierców oraz testament, jeżeli został sporządzony. Zakres dokumentów zależy od konkretnej sprawy.
Czy można zrobić dział spadku u notariusza?
Tak, dział spadku może zostać dokonany u notariusza. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, umowa działu spadku wymaga formy aktu notarialnego.
Czy akt poświadczenia dziedziczenia zastępuje postanowienie sądu?
Akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony i zarejestrowany zgodnie z przepisami potwierdza prawa do spadku. W określonych sytuacjach sprawa może jednak wymagać postępowania sądowego.
Czy można przeprowadzić sprawę spadkową, jeżeli jest spór między spadkobiercami?
Jeżeli pomiędzy spadkobiercami istnieje spór dotyczący dziedziczenia, konieczne może być skierowanie sprawy do sądu. Notarialne poświadczenie dziedziczenia wymaga zgodności osób uczestniczących w czynności.
Kontakt w sprawie spadku i dziedziczenia
W celu ustalenia dokumentów potrzebnych do przygotowania czynności spadkowej można skontaktować się z kancelarią telefonicznie lub mailowo.
Przed kontaktem warto przygotować podstawowe informacje dotyczące osoby zmarłej, spadkobierców, ewentualnego testamentu oraz majątku wchodzącego w skład spadku.
Kancelaria Notarialna Monika Fiedkiewicz-Konwińska
Ul. Kozierowskiego 4 lokal 208, BIZPARK B
60-185 Skórzewo
Tel: 609 663 063
Email: kontakt@notariuszfiedkiewicz-konwinska.pl
Godziny pracy: Poniedziałek – Piątek 8:30-16:30
Kancelaria znajduje się w Skórzewie, w rejonie zachodniej części Poznania, z dogodnym dojazdem między innymi z Poznania, Plewisk, Dąbrówki, Dopiewa, Komornik, Ławicy, Junikowa i Grunwaldu.
Wizyty w kancelarii odbywają się po wcześniejszym ustaleniu terminu.